lekkomyslnosc


banner alkohol
Zaburzenia psychiczne w ujęciu prawnym PDF Drukuj Email

Światowa Organizacja Zdrowia w swojej klasycznej definicji określiła zdrowie jako „stan pełnego, dobrego samopoczucia fizycznego, psychicznego i społecznego, a nie tylko jako brak choroby lub zniedołężnienia”. W tym aspekcie zdrowiem psychicznym jest nie tylko brak zaburzeń psychicznych, ale również stan, w którym osoba zdaje sobie sprawę ze swego potencjału, może sobie radzić ze stresem, pracować efektywnie oraz jest w stanie funkcjonować w społeczeństwie. W związku z powyższym zdrowie psychiczne jest istotnym elementem zainteresowań zdrowia publicznego.

Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego z dnia 19 sierpnia 1994 r. (Dz.U. 1994 r., Nr 11,poz. 535) wskazuje, że mówiąc, o osobach z zaburzeniami psychicznymi mamy na myśli osoby: chore psychiczne (wykazujące zaburzenia psychotyczne), upośledzone umysłowo oraz wykazujące inne zakłócenia czynności psychicznych, które zgodnie ze stanem wiedzy medycznej zaliczane są do zaburzeń psychicznych, a które to wymagają świadczeń zdrowotnych lub innych form pomocy i opieki.

Jest rzeczą oczywistą, że zaburzenia psychiczne nie są równoznaczne z upośledzeniem umysłowym, a osoby z tym rodzajem schorzenia często odznaczają się ponadprzeciętną inteligencją. Światowa Organizacja Zdrowia zaleca stwarzać osobom cierpiącym na zaburzenia psychiczne odpowiednie warunki m.in. do samodzielnego i normalnego kształcenia się na dowolnie wybranej uczelni ("Karta ottawska", 1987 r.).

Przyjmuje się podział zaburzeń psychicznych na cztery podstawowe rodzaje choroby: stany lękowe, nerwice, depresję i schizofrenię. Choroby te mają negatywny wpływ na życie osobiste oraz pociągają za sobą znaczne koszty społeczne i gospodarcze (dotyczy to zwłaszcza szkolnictwa, opieki zdrowotnej i wymiaru sprawiedliwości), a także są jedną z najważniejszych przyczyn przebywania na zwolnieniu lekarskim, przechodzenia na wcześniejszą emeryturę czy rentę inwalidzką. Z uwagi na powyższe, kraje Unii Europejskiej zobligowane są do prowadzenia polityki, która pomaga chronić i propagować zdrowie psychiczne, podnosić świadomość na ten temat i tworzyć ogólnoeuropejskie podstawy współpracy i wymiany dobrych praktyk na szczeblu rządowym i sektorowym, a także powiązania w zakresie polityki, praktycznych rozwiązań i badań naukowych. Realizacja tych założeń jest celem Europejskiego Paktu na rzecz Zdrowia i Dobrostanu Psychicznego, który ma pięć następujących priorytetów:

  • Zapobieganie samobójstwom i depresji.
  • Zdrowie psychiczne wśród młodych ludzi a edukacja.
  • Zdrowie psychiczne w miejscu pracy.
  • Zdrowie psychiczne ludzi starszych.
  • Zwalczanie uprzedzeń i wykluczenia społecznego.

Raport „Promocja zdrowia psychicznego i zapobieganie zaburzeniom psychicznym - Polityka dla Europy”, który opracowany został w ramach sieci Impha Menthal Health Promotion Action – Wdrażanie Działań na rzecz Promocji Zdrowia Psychicznego, w której uczestniczyli przedstawiciele dwudziestu krajów europejskich, wskazuje obszary działania w zakresie promocji zdrowia psychicznego i zapobiegania zaburzeniom psychicznym. Jest to dziesięć najistotniejszych obszarów:

  • Wspieranie rodzicielstwa i pierwszych lat życia.
  • Promowanie zdrowia psychicznego w szkołach.
  • Promocja zdrowia psychicznego w miejscu pracy.
  • Wspieranie zdrowego psychicznie starzenia się.
  • Zajmowanie się grupami zagrożonymi zaburzeniami psychicznymi.
  • Zapobieganie depresji i samobójstwom.
  • Zapobieganie przemocy i szkodliwemu używaniu substancji psychoaktywnych.
  • Zaangażowanie podstawowej i specjalistycznej opieki zdrowotnej.
  • Zmniejszenie upośledzenia społecznego i zapobieganie stygmatyzacji.
  • Nawiązanie współpracy z innymi sektorami.
Zjawisko dyskryminacji w aspekcie zaburzeń psychicznych

Dyskryminacja jest często występującą formą wykluczenia społecznego, objawiającą się poprzez traktowanie danej osoby mniej przychylnie, niż innej w porównywalnej sytuacji, ze względu na jakąś cechę np. płeć, wiek. Jest to zjawisko negatywne, ponieważ prowadzi do ograniczenia możliwości zaspokajania potrzeb i pełnego uczestnictwa w społeczeństwie. Zjawisku dyskryminacji ulegają przeważnie osoby czy grupy społeczne, które są zależne od innych, znacząco się różnią lub są słabsze. Wyróżnia się dyskryminację bezpośrednią, tzn. osoba traktowana jest mniej przychylnie niż traktuje się lub traktowano by inną osobę w porównywalnej sytuacji wyłącznie z powodu "odmienności". Natomiast dyskryminacja pośrednia występuje wówczas, gdy pozornie neutralne warunki, kryteria lub praktyki stosowane są na równi wobec wszystkich, lecz w sposób szczególny dotykają konkretnej grupy społecznej. Pojęcie dyskryminacji pośredniej w wielu przypadkach stanowi uzasadnienie uprzywilejowania danej grupy.

Choroby psychiczne mają ciągle jeszcze negatywne konotacje w odbiorze społecznym. U większości osób chorych psychicznie występuje z tego powodu silny lęk przed dyskryminacją i napiętnowaniem, co prowadzi często do zatajania informacji o stanie zdrowia. Wskazuje się, że najczęstsze obawy w stosunku do osób zaburzonych psychicznie dotyczą nieprzewidywalności ich reakcji. Tymczasem nieprzewidywalność reakcji u osób z zaburzeniami psychicznymi przejawia się zwykle w ostrych stanach chorobowych, których leczenie najczęściej odbywa się w warunkach szpitalnych, natomiast większość zaburzeń psychicznych ma charakter przewlekły: po ostrej fazie choroby następuje okres remisji, bądź też znaczna poprawa stanu zdrowia. Właśnie w takiej fazie możliwe jest podejmowanie pracy czy nauki. W niektórych wypadkach osoby z zaburzeniami psychicznymi potrzebują dodatkowego wsparcia, aby móc się realizować.

 

 

pogadaj.eu Wydział Współpracy Społecznej - Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego